เกี่ยวกับเรา

บริบทอำเภอเพ็ญ จังหวัดอุดรธานี

อำเภอเพ็ญยุคแรก ประมาณ พ.ศ. ๑๖๐๐ – ๑๗๐๐ พระยาศรีสุทโธ ได้อพยพราษฎรหลบภัยจากการรุกรานของชาวข่าและชาวขอม ซึ่งมีอำนาจในขณะนั้นมาสมทบกับขุนราชวรบุตร(เมืองหนองหาน)   ขุนราชปากดี (เมืองบางหนองคาย)และพระยาคำสิงห์ (เมืองสกลนคร) มาตั้งเมืองขึ้นบริเวณลำน้ำสวย

พระยาศรีสุทโธและพระนางจันทรา มีพระธิดาองค์หนึ่ง ทรงศิริโฉมงดงาม ชื่อ พระนางเพ็ง หรือ เพ็ญ เป็นที่หมายปองของเจ้าเมืองหนองหาน เจ้าเมืองหนองบัวลำภูและเจ้าเมืองบางหนองคาย ถึงขั้นยกทัพ และส่งทูตมาสู่ขอพระนางเพ็ญ สร้างความวิตกกังวลให้กับพระศรีสุทโธ และพระนางเพ็ญ ว่าจะทำให้เกิดการรบพุ่งล้มตายขึ้นได้จึงขอเวลา ๓ เดือน จากเจ้าเมืองต่างๆ เพื่อให้พระนางเพ็ญตัดสินใจ พระนางเพ็ญคิดว่าหากตกลงเลือกเจ้าเมืองใดเจ้าเมืองที่เหลือจะไม่ยอม สงครามย่อมเกิดขึ้นจึงกราบทูลให้พระบิดาสร้างเจดีย์ภายในกลวง และพระนางเพ็ญ ตัดสินใจเข้าบำเพ็ญภาวนาภายในเจดีย์โดยให้โบกปูนปิดทับ (บางตำนานว่าพระนางเพ็ญกระโดดลงบ่อน้ำตื้นและให้สร้างเจดีย์กับบ่อน้ำตื้น) เมื่อเจ้าเมืองทั้งสามทราบข่าวการสิ้นพระชนม์ของ พระนางเพ็ญ จึงยกทัพกลับและเพื่อเป็นอนุสรณ์ชาวเมืองจึงตั้งชื่อเมืองว่า “เมืองเพ็ญ” ปัจจุบันเจดีย์หรือพระธาตุนางเพ็ญ อยู่ที่วัดเกาะแก้วข้างลำน้ำเพ็ญ ในเทศบาลตำบลเพ็ญ

อำเภอเพ็ญยุคปัจจุบัน เดิม “ เมืองเพ็ญ ” เป็นหัวเมืองจัตวา ขึ้นตรงต่อเมืองหนองคาย เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๕๐ ได้รับการก่อตั้งเป็นอำเภอชื่อ “อำเภอเมืองเพ็ญ” ขึ้นตรงต่อเมืองอุดร มีพระอนุชาติวุฒาธิคุณ เป็นนายอำเภอเพ็ญคนแรก และเมื่อปี พ.ศ.๒๔๖๐ กระทรวงมหาดไทย ได้เปลี่ยนชื่ออำเภอจาก “ อำเภอเมืองเพ็ญ ” เป็น “ อำเภอเพ็ญ ” ขึ้นกับจังหวัดอุดรธานี อำเภอเพ็ญตั้งแต่ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นอำเภอ รวมระยะเวลาจนถึงปัจจุบันเข้าสู่ปีที่ ๑๐๓

ส่วนอาคารที่ว่าการอำเภอเพ็ญหลังแรกก่อสร้าง เมื่อปีพ.ศ.๒๔๕๐ เป็นอาคารไม้ชั้นเดียวอยู่บริเวณที่เป็นโรงพยาบาลในปัจจุบัน และเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๙๕ ได้ก่อสร้างที่ว่าการอำเภอหลังใหม่ ณ บริเวณที่ตั้งปัจจุบัน หมู่ที่ ๑๑ บ้านสันป่าตอง ตำบลเพ็ญ เป็นอาคารไม้ ๒ ชั้น ซึ่งในขณะนั้นมี นายดำริ สุขกมล ดำรงตำแหน่งนายอำเภอ ก่อสร้างอาคารแล้วเสร็จ และใช้เป็นที่ว่าการอำเภอเพ็ญ ตั้งแต่ต้นปีพ.ศ. ๒๔๙๖ ต่อมาเมื่อปีพ.ศ. ๒๕๓๙ ได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารหลังใหม่ (อาคารปัจจุบัน) เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ๒ ชั้นและได้ทำพิธีเปิดอาคารที่ว่าการอำเภอเพ็ญอย่างเป็น

ทางการเมื่อวันที่ ๒๓ พฤษภาคม ๒๕๔๐ ในขณะนั้นนายวรรณพงศ์ ศรีศกุล ดำรงตำแหน่ง นายอำเภอเพ็ญและปัจจุบันมี นายจิรศักดิ์ ศรีคชา ดำรงตำแหน่ง นายอำเภอเพ็ญ (คนที่ ๔๑)

ลักษณะที่ตั้ง ปัจจุบัน ที่ว่าการอำเภอเพ็ญ ตั้งอยู่ที่ ชุมชนบ้านสันป่าตอง หมู่ที่ ๑๑ เทศบาลตำบลเพ็ญ อำเภอเพ็ญ จังหวัดอุดรธานี

๑.๑ ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอเพ็ญ ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัดอุดรธานี ห่างจากตัวจังหวัดอุดรธานี

ประมาณ ๔๓ กิโลเมตร มีพื้นที่ประมาณ ๙๐๘ ตารางกิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอต่างๆ ดังนี้

ทิศเหนือ          ติดต่อกับ        อำเภอเมืองหนองคาย อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคายและอำเภอสร้างคอมจังหวัดอุดรธานี

ทิศใต้              ติดต่อกับ        อำเภอพิบูลย์รักษ์ อำเภอเมืองอุดรธานีจังหวัดอุดรธานี

ทิศตะวันออก    ติดต่อกับ         อำเภอบ้านดุง อำเภอพิบูลย์รักษ์จังหวัดอุดรธานี

ทิศตะวันตก      ติดต่อกับ        อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี

อำเภอสระใคร และอำเภอเมืองหนองคาย จังหวัดหนองคาย

๑.๒   สภาพภูมิประเทศ

๑) สภาพทั่วไป เป็นที่ราบ ส่วนใหญ่เป็นที่นาและไร่ ไม่มีภูเขา สภาพที่ดินเป็นหินลูกรังและดินปนทรายเก็บน้ำไม่ได้ดี

๒) สภาพเป็นป่า เป็นป่าเต็งรัง ป่าหย่อมเล็กหย่อมน้อย ไม่มีป่าอนุรักษ์

๓) สภาพลุ่มน้ำสำคัญ ๒ ลุ่มน้ำ ได้แก่

๓.๑) ห้วยหลวง เป็นลุ่มน้ำขนาดกลางอยู่ทางทิศตะวันออกของอำเภอไหลมาจาก อำเภอสุวรรณคูหา จังหวัดหนองบัวลำภู ไหลผ่านอำเภอกุดจับ อำเภอเมืองอุดรธานี ผ่าน อำเภอเพ็ญ   อำเภอสร้างคอม ลงสู่แม่น้ำโขง

๓.๒) ลำน้ำสวย   ไหลมาจาก อำเภอบ้านผือ เข้ามาทางด้านตะวันตกของอำเภอเพ็ญ ผ่านตำบลนาพู่ ตำบลบ้านธาตุ ตำบลจอมศรี เข้าสู่ อำเภอสร้างคอม และอำเภอโพนพิสัยอำเภอเมือง จังหวัด หนองคาย

๑.๓   การปกครอง

                   ๑) ยกฐานะเป็นอำเภอ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๐

                   ๒) แบ่งออกเป็น ๑๑ ตำบล ๑๖๕ หมู่บ้าน

                   ๓) เทศบาลตำบล ๒ แห่ง คือ เทศบาลตำบลเพ็ญและเทศบาลตำบลบ้านธาตุ

                   ๔) องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) จำนวน ๑๐ แห่ง ดังนี้

๔.๑)   องค์การบริหารส่วนตำบลเพ็ญ

                             ๔.๒)   องค์การบริหารส่วนตำบลสุมเส้า

                             ๔.๓)   องค์การบริหารส่วนตำบลนาพู่

                             ๔.๔)   องค์การบริหารส่วนตำบลจอมศรี

                             ๔.๕)   องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงหวาง

๔.๖)   องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเหล่า

๔.๘)   องค์การบริหารส่วนตำบลโคกกลาง๔.๗)   องค์การบริหารส่วนตำบลนาบัว

                             ๔.๙)   องค์การบริหารส่วนตำบลสร้างแป้น

                             ๔.๑๐) องค์การบริหารส่วนตำบลเตาไห

๑.๔ ประชากร 

                   อำเภอเพ็ญมีประชากร รวมทั้งสิ้น ๑๑๑,๐๔๔ คน แยกเป็นชาย ๕๕,๖๐๕ คน

เป็นหญิง ๕๕,๔๓๙ คน รวม ๒๐,๓๑๑ ครัวเรือน ความหนาแน่นของประชากร ๑๒๒.๒๙ คน/ ตารางกิโลเมตร

     ตารางที่ ๑  ตารางแสดงจำนวนประชากรอำเภอเพ็ญ แยกเป็นรายตำบล

๑.๕ อาชีพและรายได้

อาชีพของประชาชนในพื้นที่อำเภอเพ็ญ คือ การทำนาเป็นส่วนใหญ่ การเพาะปลูกพืชอื่น ได้แก่ อ้อย มันสำปะหลัง อาชีพที่ทำรายได้หลังฤดูเก็บเกี่ยว คือ การทอผ้าขิด การทอผ้าย้อมคราม

อุตสาหกรรมครัวเรือน คือ การทอผ้าขิด การทำขนมจีน การสานกระติบข้าว รายได้ที่นำเข้าสู่พื้นที่อำเภอเพ็ญอีกทางหนึ่ง คือ การรับจ้างไปทำงานต่างจังหวัด ประเทศตะวันออกกลางและประเทศอื่นๆ

             รายได้เฉลี่ยต่อคนต่อปี จำนวน ๒๗,๐๐๐ บาท

๑.๖ การเกษตรกรรม

พื้นที่ทั้งหมดของอำเภอเพ็ญมี ๔๖๗,๐๐๐ ไร่ พื้นที่ทำเกษตรกรรม   จำนวน

๓๕๗,๗๐๐ ไร่ พืชเศรฐกิจที่สำคัญ แบ่งออกเป็น

๑) ปลูกข้าว                     พื้นที่เพาะปลูก   จำนวน   ๓๓๑,๑๑๙      ไร่

๒) พืชไร่                        พื้นที่เพาะปลูก   จำนวน       ๒,๖๕๑      ไร่

๓) ไม้ผล                        พื้นที่เพาะปลูก   จำนวน       ๒,๓๘๐      ไร่

๔) ไม้ยืนต้น                     พื้นที่เพาะปลูก   จำนวน       ๗,๔๔๑      ไร่

๕) พืชผัก                        พื้นที่เพาะปลูก   จำนวน       ๑,๐๙๖      ไร่

๖) ไม้ดอก                       พื้นที่เพาะปลูก   จำนวน            ๓๙     ไร่

๗) ยางพารา                    พื้นที่เพาะปลูก   จำนวน       ๓,๕๐๑      ไร่

๘) พื้นที่การเกษตรอื่นๆ        พื้นที่เพาะปลูก   จำนวน       ๙,๔๗๓      ไร่

๑) โรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา          จำนวน  ๖๘    แห่ง๑.๗ การศึกษา

๒) โรงเรียนในสังกัดกรมสามัญศึกษา                       จำนวน      ๔   แห่ง

๓) สถานศึกษาสังกัดกรมอาชีวศึกษา                       จำนวน    ๑     แห่ง

๔) โรงเรียนเอกชน                                           จำนวน    ๑     แห่ง

๕) ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัด                          จำนวน   ๑๕     แห่ง

๖) ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก                                       จำนวน   ๙    แห่ง

๗)สกร.ระดับอำเภอ                                       จำนวน    ๑     แห่ง

๘) ห้องสมุดประชาชนอำเภอ                               จำนวน    ๑    แห่ง

๑.๘ ศาสนาและวัฒนธรรม

๑) วัด                                              จำนวน           ๑๖๖    แห่ง

๒) โบสถ์คริสต์                                     จำนวน              ๒     แห่ง

๓) พระภิกษุ                                       จำนวน          ๓๙๖    รูป

๔) สามเณร                                        จำนวน            ๒๖     รูป

๕) สภาวัฒนธรรมตำบล                     จำนวน            ๑๑     แห่ง

๖) สภาวัฒนธรรมอำเภอ                    จำนวน              ๑     แห่ง

๗) โบราณสถาน                                   จำนวน              ๔     แห่ง

๑.๙ ประเพณีสำคัญ

                   ๑) ประเพณีบุญเดือนสี่

                   ๒) ประเพณีสงกรานต์

                   ๓) งานประเพณีบุญบั้งไฟ

                   ๔) บุญกฐิน

                   ๕) ลอยกระทง

๑.๑๐ ปูชนียสถานที่สำคัญ

๑) เจดีย์พระธาตุนางเพ็ญ เทศบาลตำบลเพ็ญ

๒) ศาลเจ้าปู่เมืองเพ็ญ เทศบาลตำบลเพ็ญ

๓) ศาลเจ้าย่าเมืองเพ็ญ เทศบาลตำบลเพ็ญ

๔) เจดีย์พระธาตุ  เทศบาลตำบลบ้านธาตุ

๕) เจดีย์วัดพระธาตุบ้านหนาด ตำบลนาบัว

๖) วัดพระนาไฮ ตำบลเตาไห

๗) รอยพระพุทธบาทนฤนาท ตำบลเตาไห

๒) แหล่งน้ำที่ใช้ในการผลิตน้ำประปา
๑) สำนักงานประปา ๑ แห่ง (หน่วยงานบริการอำเภอเพ็ญ)๑.๑๑ การสาธารณูปโภค

                             ๑.๑) อ่างเก็บน้ำหนองศรีเจริญ

                             ๑.๒) บ่อบาดาล ๑ บ่อ

              ๓) สำนักงานไฟฟ้า       ๑         แห่ง

              ๔) ที่ทำการไปรษณีย์     ๑         แห่ง

 ๑.๑๒ การสาธารณสุข

                   ๑) โรงพยาบาลชุมชนประจำอำเภอ ขนาด ๖๐ เตียง ๑ แห่ง

                   ๒) โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จำนวน ๑๓ แห่ง